Zoveel mensen, zoveel waarheden

Iedereen heeft zijn eigen interpretatie van de werkelijkheid, zijn eigen waarheid; en iedereen heeft uitsluitend oog voor die dingen die zijn eigen interpretatie bevestigen.

Mijn eigen geschiedenis is daar een prachtig voorbeeld van, om even een oude koe uit de sloot te rukken voordat ik verder ga met het eigenlijke verhaal.

Ik had een pakketje waarheden, mijn ex had een verzameling totaal andere waarheden, mijn ex-compagnon kon niet achter blijven en had er ook maar een paar bedacht, zijn zonen hadden daar weer wat variaties op ontwikkeld, en om de verwarring compleet te maken werd er een bedrijvendokter gecharterd die op bestelling waarheden op maat in elkaar flanste.
Al die waarheden vormden samen een onontwarbare Gordiaanse knoop, die alleen nog maar, tegen absurde kosten, door een team advocaten, accountants, fiscalisten, adviseurs en rechters uit elkaar kon worden gepeuterd totdat daar helemaal diep in het midden uiteindelijk toch stiekem mijn pakketje waarheden als enige echte werd herkend.
Herkennen is iets anders dan erkennen, zodat je na 8 jaar ontwarren weer gewoon terug bij het begin bent. Want de publiekslievelingen kunnen wel verloren hebben, maar ze zullen altijd de publiekslievelingen blijven. Dat de argumenten van die lieverds door de deskundigen met de grond gelijk werden gemaakt, verandert niets aan iedereens eigen waarheden. De deskundigen zijn gek, partijdig, voorgelogen, omgekocht, of het bewijsmateriaal is vervalst. Gelijk kun je hebben zonder het te krijgen, of je kunt het krijgen zonder het te hebben. Het laatste is het makkelijkst. Daar heb je alleen een grote bek en een pak sensationele verhalen voor nodig.

Dat zelfde fenomeen zien we iedere dag op het internet, en zeker op de sociale media, in steeds extremere vormen. Daar razen de gebruikers steeds harder, en tieren de waarheden dan ook als kwaadaardige gezwellen. Iedere gebeurtenis, iedere ramp, iedere bedrijfsovername, iedere politieke beslissing wordt gretig aangewezen als oorzaak of gevolg van een plaatselijk, landelijk of zelfs een wereldwijd complot. Zelfs de aanslagen op de Twin Towers op 9/11 zijn nu een onderwerp van een verse complottheorie. Het waren helemaal geen vliegtuigen die bestuurd werden door terroristen; het waren drones.
Ziektes bestaan niet; die zijn speciaal in opdracht van de wereldleiders, ontwikkeld door de farmaceuten om het volk uit te dunnen of onder de duim te houden, het ANP is overgenomen door Talpa om de belangen van de rijken te beschermen, de maanlanding in 1969 heeft nooit plaats gevonden; om maar even een paar willekeurige voorbeelden te noemen.

Wil je meer originele waarheden, sla dan het partijprogramma van de PVV open, of lees de biografie van Gordon. Sensatie loopt altijd als een tiet.

Het aardige van al die verschillende waarheden is, dat ze niet te weerleggen zijn. Iedere discussie is een ja-nee strijd; welles-nietes net als vroeger op school. Wat er ook gebeurt, wat deskundigen ook zeggen, hoe de uitspraak ook luidt; het resultaat is altijd het zelfde als bij iedere andere discussie: niemand verandert van gedachten. Ik kijk al TV vanaf 1953, en heb duizenden praatprogramma’s gezien, maar nooit heb ik meegemaakt dat iemand zei: “Hé verdraaid, daar heb je gelijk in.” Daar zijn keiharde bewijzen voor nodig, en keiharde bewijzen bestaan niet.
Hoe wil je bijvoorbeeld keihard bewijzen dat Neil Armstrong en ‘Buzz’ Aldrin echt die “one small step for a man, one giant leap for mankind”  hebben gezet, aan iemand die ervan is overtuigd dat dat nooit is gebeurd? De filmbeelden? Gemaakt in een studio natuurlijk. Getuigenverklaringen, krantenberichten, foto’s en films van de NASA controlekamer? Allemaal nep!
Hoe wil je bewijzen dat de aarde om zijn as draait, aan iemand die heilig is overtuigd van het tegendeel? Copernicus, Galilei, Kepler, Newton, Einstein en Hawking zijn niet opgewassen tegen de redenering: “Aan de evenaar draait het aardoppervlak met een snelheid van 1674 km per uur. Een Boeing 747 (bijvoorbeeld) haalt maximaal 988 km per uur. Als de Aarde draait, dan zou een 747 die zich boven de evenaar in dezelfde richting beweegt als de Aarde, dus achteruit vliegen.” Geen speld tussen te krijgen; in ieder geval is iedere poging bij voorbaat kansloos.
Ook mensen die geloven dat de aarde een pannenkoek is in plaats van een bol, zijn niet van hun stuk te krijgen. Alle wereldleiders, wetenschappers, kaartenmakers, piloten, luchtverkeersleiders werken samen in één complot. Het doel van dat complot is onduidelijk, maar dat is ook niet belangrijk.

Ook dierenliefhebbers hebben allemaal hun eigen waarheid ontwikkeld, zoals we bijvoorbeeld kunnen zien bij de recente ontwikkelingen in de Oostvaardersplassen. Daar is dierenleed geconstateerd. Er is te weinig voer, te weinig ruimte voor te veel vee. Iedereen heeft het beste voor met het gebied en met de beesten en toch slaan we elkaar de hersens in omdat de anderen ongevoelig zijn voor onze waarheid. “Ik heb het nog zó gezegd, maar luisteren, ho maar.”

Het zelfde verschijnsel zien we in religies.
Steven Hawking, die ongelovig was, schreef ooit dat het moeilijk is om bij het ontstaan van het heelal niet aan een schepper te denken. Pas op latere leeftijd veranderde dat in een nog steeds voorzichtig: “We hebben God niet nodig om het heelal te verklaren, maar we kunnen niet bewijzen dat God niet bestaat. Evenmin kunnen we bewijzen dat hij wèl bestaat.” 

Zoveel mensen, zoveel waarheden. Dat geldt zeker voor “het geloof”. Als we al kunnen spreken van “het geloof”. Ook in geloven is volop keuze. Mocht God één heelal hebben geschapen; in ruil schiep de mensheid honderden goden. Voor elk wat wils. Je mag zelf bedenken wat je wilt geloven, maar wát je ook gelooft, er is altijd een bijpassende religie te vinden.
Religies zijn net fauna of flora. Er zijn soorten, ondersoorten en individuën, en op ieder niveau zijn verschillen in inzicht en gelden andere waarheden. De hoofdsoort heeft bepaald wie de schepper is, de ondersoorten weten allemaal wat die ene schepper precies van ons verwacht, en iedere kerkganger heeft zijn eigen uitleg van de punten en komma’s in het enige, waarachtige heilige boek.

Iedere gelovige heeft in zijn eigen enige, waarachtige heilige boek alleen aandacht voor die passages die zijn eigen geloofsovertuiging ondersteunen. Tegenstrijdigheden “moeten we anders zien”. En tegenstrijdigheden zijn er legio. De christelijke Bijbel bijvoorbeeld is een kameleon, en biedt voor elk wat wils. Wil je je God zien als een liefdevolle vader in de Hemel, zoals Coby deed? Je vindt hem. Heb je een wrede God nodig, één die genadeloos straft, voor wie we niet meer zijn dan slachtlammeren? Lees Romeinen. Zoek je een schepper die ongelovigen verbrandt als onkruid? Matteus levert hem. Die keuzes houden de gelovigen eeuwig bezig in de Bijbelstudieclubjes, zonder ooit een consensus te bereiken.

Pasen is een aardig voorbeeld van een religieuze Babylonische waarheidverwarring. Voor mij als ongelovige is Pasen het lentefeest. De eerste paasdag valt immers op de eerste zondag na de eerste volle maan na de lente-equinox (de eerste lentedag). Pasen valt daardoor altijd tussen 22 maart en 25 april. Paaseieren zijn lentebodes. Hoe ik mijn fantasie ook pijnig, ik kan daar geen religieuze betekenis aan geven.

Christenen kunnen dat wel. Goede vrijdag, dat dus net als Pasen ieder jaar op een andere datum valt, is de dag van de kruisiging en dood van Jezus op de heuvel Golgotha. Drie dagen later, op de eerste Paasdag vieren Christenen dat Jezus opgestaan is uit de dood, de wederopstanding.

Het levensverhaal van Jezus: Hij werd geboren in een sprookjesachtige setting, groeide op tot een profeet die wonderen verrichtte, die terminale zieken en gehandicapten genas, duivels uitdreef, over water wandelde. Totdat hij uiteindelijk werd verraden door zijn eigen discipel en vriend Judas, gearresteerd in opdracht van de hogepriester, uitgeleverd aan de Romeinen en in opdracht van Pontius Pilatus gemarteld en gekruisigd. Maar dan voltrekt zich weer een wonder, Jezus herrijst uit het graf.
Een drama dat geschreven had kunnen zijn door William Shakespeare.

Maar dan volgt een ontknoping die zelfs Shakespeare niet had kunnen bedenken. We mogen Judas zijn verraad niet kwalijk nemen. Ook de hogepriester en Pilatus dragen geen schuld. Integendeel, ze waren allemaal niet meer dan werktuigen. Marionetten, bestuurd door God zelf. Geboorte, leven, sterven en wederopstanding maakten deel uit van een Goddelijk Plan. Het lijden van Jezus was nodig om de weg vrij te maken voor de mensheid. Jezus betaalde de boete voor alle overtredingen die de mensheid ooit heeft begaan, en alle overtredingen die we nog zullen begaan. Gods Liefde voor de mensheid is zó groot dat Hij Zijn eigen Zoon voor ons offerde.

Zonder oneerbiedig te willen zijn. Ik gun iedereen zijn eigen geloof, maar dat geldt ook voor mij.

Wat is een offer? Wikipedia brengt het mooi onder woorden:

“Een offer (ook wel offerande), afgeleid van het Latijnse offerre ‘aanbieden’, is een geschenk, meestal aan God, een god, godin, of goden, maar ook aan andere machten zoals een fetisj of de doden. Het doel is te bedanken, goede gezondheid te krijgen, reiniging, hulp krijgen, vergiffenis vragen (een ‘zoenoffer’), enz.”

Een offer breng je aan een ander, het is een cadeau om die ander te bedanken of gunstig te stemmen. Maar aan wie heeft God dat cadeau dan gegeven? Aan wie heeft God Zijn enige Zoon geofferd? Aan wie heeft God dat offer dan gebracht? En wat stelt een cadeau voor als je het drie dagen later weer terug pakt?