Eenheidsworst

Swifterbant hoort niet bij de mooiste plaatsen van Nederland. Het mist architectonische hoogstandjes, historische panden, monumenten, bezienswaardigheden.

Swifterbant is daar niet uniek in, heel Flevoland mist wat de rest van Nederland graag “cultuur” noemt. En cultuur schijnen we dagelijks nodig te hebben, net als koolhydraten, eiwitten, vitaminen, drank, broeikasgassen en files. Omdat we cultuur, stinkende industrie en files missen in de polder, schreef Midas Dekkers ooit onder andere: “En ook in Flevoland wordt heel wat afgeleden”, alsof 400.000 Nederlanders, die tevreden in de polder wonen, in werkelijkheid betreurenswaardige slachtoffers zijn.
Hij stemt dan ook links. Als je links stemt is, dan denk je anders en mag je meer dan anderen; nergens wordt zó op de medemens neer gekeken en nergens wordt zo genadeloos op de medemens ingehakt als in de “betere linkse kringen”. Kijk eens een paar uur naar optredens van linkse cabaretiers, lees een paar boeken van linkse schrijvers, en sta er dan eens bij stil dat ze het over JOU hebben. Als je links stemt mag alles; nergens in Het Gooi zijn bijvoorbeeld de inkomensverschillen groter dan bij de linkse omroepen. Soms denk ik weleens dat links stemmen voor veel mensen meer een propagandastunt is dan een politieke keuze. En ook Midas Dekkers, hoe zeer ik hem verder ook meestal waardeer, mag graag neerkijken op de medemens, links praten en toch een gezapig rechts leven leiden.

Swifterbant is eenheidsworst, hele straten, hele wijken zelfs, zijn volgebouwd met steeds weer de zelfde huizen. Wie wil daar nou in godsnaam wonen?
Het antwoord is simpel. In plaatsen zoals Swifterbant wonen gewone menselijke mensen met bescheiden menselijke wensen. Hier willen we geen groter en mooier huis dan de buren. We voelen ons niet verheven boven de buren, dus het zelfde huis is goed genoeg voor ons. Dat huis hoeft geen schoonheidsprijs te winnen; het moet ruim zijn, licht, comfortabel en goed geïsoleerd. We willen geen huis om mee te snoeven, we willen een huis om in te wonen. We hoeven hier ook geen grotere auto, geen grotere TV, geen nieuwere telefoon dan de familie, vrienden en buren.

Wij hebben andere wensen dan de andere mensen. Wij willen rust en ruimte, groen om ons heen. Of dat groen vanzelf is opgekomen of door een bosbeheerder is geplant, daar maken we ons niet druk om. Ook kan het ons niet veel schelen of dat groen biologisch correct is of politiek fout, of het lukraak door elkaar staat, of dat het keurig in het gelid staat net zoals onze huizen. Op den duur wordt het vanzelf een rommeltje, we hebben geen haast.

Wat is trouwens het bezwaar tegen uniformiteit? Alles dat we gebruiken is eenheidsworst; auto’s, TV’s, telefoons, meubels, laptops, tablets, tuinmeubelen, barbecues, scootmobielen. Ze komen allemaal met duizenden of miljoenen van de lopende band. Zelfs Mercedes, waar zo graag mee gepronkt wordt, heeft in 2017 2.29 miljoen auto’s gebouwd. Tweehonderdduizend meer dan BMW. En grappig genoeg zijn ze daar trots op. Een zogenaamd exclusief merk dat er trots op is meer exclusieve auto’s te hebben gebouwd, en daar dus minder exclusief door is geworden, dan de grootste concurrent. Het verschil 200.000 stuks is zelfs meer dan de jaarproductie van Jaguar, las ik ergens. Dan weet je dus wat je kopen moet als je exclusief de weg op wilt: Jaguar. Maar wij, Swifterbanters, willen niet exclusief de weg op; wij willen zonder opsmuk de weg op, en dat gaat met een betaalde stokoude Opel Corsa of een bejaarde Fiat Dobló even goed als met een nieuwe geleasde Mercedes.

Ik heb geen moeite (meer) met eenheidsworst, zolang het maar goede worst is. In Vinex wijken in de Randstad waar de grond duur is, vind je ook eenheidsworst, maar daar zie je die worst liggen op de tafel bij de overburen, en dat gaat me een beetje te ver. Dus als je betaalbaar, ruim, comfortabel en filevrij wilt wonen en prijs stelt op privacy, dan moet je niet in Amsterdam of Weesp zijn, maar in plaatsen zoals Swifterbant.

Een Vinexwijk uit de Gouden Eeuw

Wat ik grappig vind: “we” maken ons druk om de eenheidsworst van deze tijd, maar we verdringen ons om de eenheidsworsten uit het verleden te bewonderen, en zelfs om in die eenheidsworsten te mogen leven. Kijk eens goed rond in Amsterdam. Het hele centrum is vol gebouwd met allemaal identieke huizen; allemaal even groot, even breed, even hoog, even diep, allemaal op het zelfde postzegeltje grond. Zoveel mogelijk huizen op een zo klein mogelijk oppervlak. Duizenden huizen met minimale verschillen, aan grachten voor de beter gesitueerden, maar in smalle straatjes zonder licht en zonder parkeergelegenheid voor Jan Modaal. Eeuwenoude eenheidsworst. Wat we nu prachtig vinden, de Amsterdamse Grachtengordel, sinds 2010 zelfs Unesco Werelderfgoed, is niet meer dan een Vinex wijk van de Gouden Eeuw, maar zonder het comfort dat tegenwoordig in iedere woning standaard wordt meegeleverd.

Een leuke leefomgeving voor verzuurde links-elitaire masochisten, maar ik geef de voorkeur aan mijn saaie, rustige, groene Swifterbant.